Sürekli yorgun hissetmek, sabah dinlenmeden uyanmak, kilo vermekte zorlanmak, gün içinde enerjinin hızla düşmesi, uyku problemleri, stres karşısında eskisi kadar dayanıklı hissedememek… Pek çok kişi bu şikayetleri yaşlanmanın doğal sonucu olarak kabul ediyor olsa da bu belirtilerin arkasında bedenin görünmez yöneticileri olan hormonlar yer alabilir. Hormon dengesinin sağlıklı yaşlanmanın görünmeyen sırrı olduğunu belirten Acıbadem Life İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Erkan Sarıyıldız, “Uzun ve sağlıklı yaşamın temelinde bedenimizin kimyasını anlamak yatıyor. Hormonlarımızı tanımak, yalnızca bir hastalığı tedavi etmek değil, önümüzdeki sağlıklı on yılları bilinçli şekilde inşa edebilmek anlamına geliyor” diyor ve hormonları destekleyen 5 öneride bulunuyor.
LONGEVITY’NIN TEMELİNDE HORMONLAR BULUNUYOR
Doğduğumuz andan son nefesimize kadar bir an bile susmadan çalışan bedenimizin sessiz yönetmenleri, hormonlar… Toplumda hormonlar genellikle menopoz, tiroid hastalığı ya da laboratuvar sonuçlarıyla ilişkilendiriliyor. Oysa hormonlar yalnızca hastalık dönemlerinde değil, sağlıklı yaşlanmanın da merkezinde yer alıyor. Hormonların uykumuzdan açlığımıza, ruh halimizden enerjimize ve hatta sabah yataktan ne kadar dinç kalktığımıza kadar günlük hayatımızda her detayı belirleyecek bir güçte olduğunu belirten Dr. Erkan Sarıyıldız, “Hormonları anlamak uzun ve sağlıklı bir yaşamın ilk şartıdır. Çünkü longevity dediğimiz şey yalnızca uzun yaşamak değildir; o uzun yılları dinç, üretken ve ayakta geçirebilmektir. Ve bu denklemin tam ortasında hormonlar durur” diyor.
BEDENİMİZİN KİMYASAL HABERCİLERİ
Hormonları kanımızda dolaşan ve uzaktaki organlara mesaj taşıyan habercilere benzeten Dr. Erkan Sarıyıldız hormonların işleyişini şöyle anlatıyor; “Bir bez onları üretir, kan dolaşımına bırakır, onlar da kendilerini bekleyen dokuya gidip orada belirli bir işi başlatır. Ama bu haberciler başıboş hareket etmez. Hepsi, endokrin sistem dediğimiz son derece ince ayarlı bir ağ tarafından yönetilir. Bu ağın komuta merkezi beynimizdedir. Hipotalamus ve onun hemen altındaki hipofiz bezi, bedenden gelen sinyalleri toplar ve tüm vücuda yayılan emirlere çevirir. Buradan çıkan talimatlar tiroid bezine, böbreküstü bezlerine, pankreasa ve üreme bezlerine ulaşır.”
HORMONLARIN BEDENDEKİ GİZLİ GÜCÜ
Endokrin yani hormonal sistemin en hayranlık verici yanını kendi kendini dengeleyebilmesi olarak açıklayan İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Erkan Sarıyıldız, “Bir hormonun düzeyi gereğinden fazla yükseldiğinde merkez bunu fark eder ve üretimi kısar. Tıpkı bir orkestra şefinin sesi yükselen bir enstrümanı yatıştırması gibi. İşte sağlıklı yaşlanmanın görünmeyen sırrı da burada saklıdır. Bu uyumun yıllar içinde ne kadar korunduğu, bedenimizin strese ne kadar iyi dayandığını ve kendini ne kadar verimli onardığını belirler” diyor.
İYİ YAŞLANMANIN SIRRINI TAŞIYAN 7 HORMON
Bedenimizde yüzlerce hormon görev yapıyor olsa da bir kısmı günlük hayatımızı ve uzun süreli sağlığımızı doğrudan şekillendiriyor. İşte o hormonlar;
- İnsulinin kan şekerimizi düzenlediğini ve enerji metabolizmamızın anahtarı olduğunu söyleyen Dr. Erkan Sarıyıldız, “Yıllar içinde gelişen insülin direnci, yaşlanma sürecinin en sinsi başlangıçlarından biridir” ifadesini kullanıyor.
- Kortizol, stres hormonu olarak kısa süreli yararlı etkileri olsa da kronik hale geldiğinde ve hep yüksek kaldığında bedeni yavaş yavaş yıpratıyor.
- Tiroid hormonları metabolizmanın hızını ayarlıyor ve ne kadar enerji ürettiğimizi belirliyor.
- Östrojen ve progesteron kadın sağlığının yanı sıra kemikleri ve kalbi koruyor.
- Testosteronun yalnızca erkeklerde değil, kadın bedeninde de salgılandığını belirten Dr. Erkan Sarıyıldız, “Testosteron kasları, ruh halini ve canlılığı destekler” diyor.
- Melatonin hormonu uykunun ve biyolojik saatin bekçisi olarak görev yapıyor.
- Büyüme hormonu ise dokuların onarımından sorumlu.
YAŞ ALDIKÇA HORMONLAR DA DEĞİŞİYOR
Hormonların her biri ayrı bir görev üstleniyor. Her biri aynı bütünün birer parçası olan hormonlar hayatımız boyunca aynı seviyede kalmıyor ve her dönemde yeni bir denge kuruyor. Çocuklukta ve ergenlikte büyüme ve cinsiyet hormonlarının yükselmesine bağlı olarak bedenin hızla geliştiğini, erişkinlikte ise hormonların nispeten dengeye oturduğunu söyleyen İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Erkan Sarıyıldız, “Orta yaşa doğru yeni bir dönemeç başlar. Kadınlarda menopozla birlikte östrojen ve progesteron azalırken, erkeklerde testosteron daha yavaş ama yıllara yayılan bir süreçte geriler. Melatonin ve büyüme hormonu gibi diğer sistemler de zaman içinde değişir. Bunları kayıp olarak görmek yerine, bedenin yeni bir denge kurma çabası olarak değerlendirmek gerekiyor” ifadelerini kullanıyor.
HORMONLARINIZI DESTEKLEMEK ELİNİZDE
Yaşla birlikte hormon düzeylerinde meydana gelen değişimler doğal olsa da yaşam tarzı seçimlerinin de hormonal dengeyi ve sağlıklı yaşlanma sürecini doğrudan etkilediğini belirten Dr. Erkan Sarıyıldız, hormonların sağlıklı çalışmasını desteklemek için şu önerilerde bulunuyor:
• Kaliteli uykuya öncelik verin
Melatonin ve büyüme hormonu başta olmak üzere birçok hormon gece uykusu sırasında düzenlenir. Yetersiz uyku hormonal dengeyi bozabilir.
• Düzenli egzersiz yapın
Kas kütlesini koruyan direnç egzersizleri ve aerobik aktiviteler, insülin duyarlılığını artırırken testosteron ve büyüme hormonu gibi sistemlerin sağlıklı çalışmasına da katkı sağlar.
• Kas dostu ve dengeli beslenin
Yeterli protein, sağlıklı yağlar ve liften zengin beslenme; insülin, tiroid hormonları ve metabolik sağlığın korunmasında önemli rol oynar.
• Stresi yönetmeyi öğrenin
Kronik stres nedeniyle sürekli yüksek seyreden kortizol, zaman içinde hem hormonal dengeyi hem de genel sağlığı olumsuz etkileyebilir.
• Sağlıklı kiloyu koruyun ve düzenli kontrollerinizi ihmal etmeyin
Hormonal değişimler yaşla birlikte kaçınılmaz olsa da düzenli takip ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları bu sürecin daha dengeli geçirilmesine yardımcı olur.
İyi yaşlanmanın tesadüf olmadığını, bedenimizin kimyasını okumayı öğrenmekten geçtiğini ifade eden Acıbadem Life İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Erkan Sarıyıldız, “Hormonlar birbirinden bağımsız çalışmaz. Kas sağlığı, uyku, metabolik sağlık ve stres yönetimi hormonal dengeyi doğrudan etkiler. Bu nedenle iyi yaşlanmak tek bir hormona odaklanmakla değil, bütün sistemi korumakla mümkündür. Hormonlarımızı anlamak, yalnızca bir hastalığı tedavi etmek değil, önümüzdeki sağlıklı on yılları kendi ellerimizle inşa etmek demektir. Uzun yaşamak çoğu zaman şansa bağlıdır; ama iyi yaşamak, büyük ölçüde bizim seçimlerimizin sonucudur” diyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı